Ουρολοίμωξη: πως προκύπτει

Τι είναι η ουρολοίμωξη;

Είναι η παρουσία μικροοργανισμών σε κάποιο σημείο του ουροποιητικού συστήματος. Προσβάλει γυναίκες και άνδρες, συχνότερα όμως τις γυναίκες λόγω της ευκολότερης εισόδου των μικροβίων στο ουροποιητικό τους σύστημα αλλά και της μικρότερης απόστασης της εισόδου του ουροποιητικού από τον  πρωκτό. Κανονικά το ουροποιητικό σύστημα δεν έχει κανένα μικρόβιο, εύκολα όμως έρχεται σε επαφή με μικρόβια είτε του περιβάλλοντος, είτε γειτονικών οργάνων π.χ. του κόλπου στις γυναίκες ή του πρωκτού (σε άνδρες και γυναίκες). Τα γειτονικά αυτά όργανα, σε αντίθεση με το ουροποιητικό, έχουν μικρόβια και σε φυσιολογικές συνθήκες, τα οποία αποτελούν τη λεγόμενη «φυσιολογική χλωρίδα».

Ποια μικρόβια προκαλούν ουρολοίμωξη;

Συχνότεροι μικροοργανισμοί είναι το κολοβακτηρίδιο (που είναι και ο συχνότερος όλων), ο πρωτέας, ο σταφυλόκοκκος, ο εντερόκοκκος και η ψευδομονάδα. Όλοι αυτοί οι μικροοργανισμοί φαίνονται στο μικροσκόπιο και ο ειδικός μπορεί εύκολα να τους ξεχωρίσει και να δώσει τη διάγνωση.

Ποια είναι τα συμπτώματα της ουρολοίμωξης;

Η παρουσία μικροοργανισμών στα ούρα μπορεί ιατρικώς να σημαίνει «ουρολοίμωξη» δεν σημαίνει όμως αυτό ότι υπάρχουν πάντα και συμπτώματα. Μερικές φορές η ουρολοίμωξη είναι «αφανής» και ανακαλύπτεται τυχαία κατά τον ετήσιο προληπτικό έλεγχο, κυρίως με την εύρεση μικροοργανισμών και λευκών αιμοσφαιρίων στην γενική εξέταση ούρων. Τα ήπια συμπτώματα με τα οποία μπορεί να εκδηλωθεί η ουρολοίμωξη είναι: η συχνοουρία, το αίσθημα βάρους χαμηλά στην κοιλιά και η αίσθηση «καψίματος» κατά την ούρηση. Μπορεί ωστόσο να εκδηλωθεί και με βαριά συμπτώματα όπως είναι: ο υψηλός πυρετός, η ρίγη, η κακουχία, η αιματουρία και ο πόνος στην οσφυϊκή περιοχή.

Ποιές κατηγορίες ουρολοίμωξης υπάρχουν;

Οι ουρολοιμώξεις χωρίζονται σε αυτές του ανώτερου και αυτές του κατώτερου ουροποιητικού. Οι ουρολοιμώξεις του ανώτερου ουροποιητικού περιλαμβάνουν τις πυελονεφρίτιδες και αυτές του κατώτερου ουροποιητικού τις κυστίτιδες, τις ουρηθρίτιδες και τις προστατίτιδες. Πιο σοβαρές είναι αυτές του ανώτερου ουροποιητικού αφού μπορούν πιο εύκολα να βλάψουν τους νεφρούς.

Ποιά είναι η πιο άμεση εξέταση για την διάγνωση της ουρολοίμωξης;

Η πρώτη και κύρια εξέταση είναι η γενική εξέταση των ούρων. Η εξέταση αυτή αποτελείται από πολλές διαφορετικές παραμέτρους , πολλές από τις οποίες χρησιμοποιούνται στην διάγνωση της ουρολοίμωξης. Κάποιες από αυτές είναι εμφανείς και στον ίδιο τον ασθενή.

Αυτές είναι:

Οσμή των ούρων: Τα ούρα με ουρολοίμωξη ενδέχεται να μυρίζουν πολύ άσχημα.

Όψη των ούρων: Κανονικά τα ούρα είναι κίτρινα και διαυγή. Στην ουρολοίμωξή όμως  μπορεί να φαίνονται θολά ή έντονα θολά. Την διαφορά μπορεί να την παρατηρήσει και ο ίδιος ο ασθενής.

Άλλες  παράμετροι της γενικής ούρων που προσδιορίζονται αποκλειστικά στο εργαστήριο είναι:

Νιτρικά. Δίνουν θετικό αποτέλεσμα σε πολλά από τα μικρόβια (όχι όλα) που προκαλούν ουρολοίμωξη.

Λευκοκυτταρική εστεράση. Δίνει θετικό αποτέλεσμα όταν υπάρχουν στα ούρα λευκά αιμοσφαίρια τα οποία συνοδεύουν σχεδόν πάντα την ουρολοίμωξη.

Πυοσφαίρια. Πρόκειται για τα λευκά αιμοσφαίρια που παρατηρούνται στο μικροσκόπιο. Στην απάντηση γράφουμε και τον αριθμό τους.

Μικροοργανισμοί. Η παρουσία τους στα ούρα θέτει υπόνοια ουρολοίμωξης.

Ερυθρά αιμοσφαίρια. Συνοδεύουν αρκετά συχνά τις κυστίτιδες.

Ποια είναι η σημαντικότερη εξέταση για την διάγνωση της ουρολοίμωξης;

Η εξέταση που θέτει με σιγουριά την διάγνωση της ουρολοίμωξης είναι η καλλιέργεια των ούρων. Αν δεν υπάρχει μικρόβιο, η απάντηση αναγράφει «στείρα» , ενώ αντίθετα αν υπάρχει μικρόβιο , αναγράφεται το είδος του μικροβίου και ο αριθμός των αποικιών του, ο οποίος σε θετικό αποτέλεσμα είναι ίσος ή μεγαλύτερος από  100,000. Όταν η καλλιέργεια των ούρων είναι θετική ακολουθεί η εξέταση που ονομάζεται αντιβιόγραμμα, η οποία μας δείχνει σε ποια αντιβιοτικά είναι ευαίσθητο το μικρόβιο ώστε να επιλεγεί το κατάλληλο αντιβιοτικό για την θεραπεία του ασθενούς. Τρείς ημέρες μετά το τέλος της θεραπείας γίνεται επανάληψη της καλλιέργειας των ούρων ώστε να βεβαιωθούμε ότι το μικρόβιο έχει εξαλειφθεί.

Ποιές άλλες εξετάσεις μπορούν να γίνουν εκτός από τις μικροβιολογικές;

Σε κάποιες  περιπτώσεις μπορεί να χρειαστεί να γίνουν συμπληρωματικά ορισμένες εξετάσεις όπως η ακτινογραφία νεφρών-ουρητήρων-κύστεως, το υπερηχογράφημα νεφρών-κάτω κοιλίας και σπανιότερα η αξονική τομογραφία και αξονική πυελογραφία , η ενδοφλέβια ουρογραφία, η ανιούσα κυστεο-ουρηθρογραφία .α.

Πώς πρέπει να συλλέγονται τα ούρα;

Το δείγμα των ούρων θα πρέπει να είναι κατά προτίμηση πρωινό, αν όμως είναι ανάγκη μπορεί να ληφθεί οποιαδήποτε ώρα. Η συλλογή γίνεται μέσα σε ένα ειδικό αποστειρωμένο ουροδοχείο που προμηθευόμαστε από το φαρμακείο. Πριν την ούρηση πλένουμε επιμελώς τα χέρια αλλά και την περιγεννητική περιοχή με νερό και σαπούνι και σκουπίζουμε με μία αποστειρωμένη γάζα. Κατόπιν συλλέγουμε τα ούρα από το μέσο της ούρησης. Με τον τρόπο αυτό ξεπλένεται η ουρήθρα και σε συνδυασμό με το προσεκτικό πλύσιμο χεριών και γεννητικών οργάνων εμποδίζεται η είσοδος μικροβίων μέσα στο ουροδοχείο από άλλα όργανα του σώματός μας.

Πόση ποσότητα ούρων πρέπει να συλλέξω;

Επειδή τα σύγχρονα συστήματα ούρων χρειάζονται ελάχιστη ποσότητα για να βγάλουν αποτέλεσμα αρκούν όσα ούρα μπορέσουν να συλλεχθούν από το μέσο της ούρησης σε μία μόνο ούρηση.

Πόσο γρήγορα πρέπει να φτάσει το δείγμα των ούρων στο εργαστήριο;

Το δείγμα ούρων πρέπει να φτάσει το συντομότερο στο εργαστήριο ειδικά όταν ο καιρός είναι ζεστός, το αργότερο εντός 2 ωρών. Σε περίπτωση που αυτό δεν είναι εφικτό το δείγμα μπορεί να διατηρηθεί στο ψυγείο για 2-4 ώρες μέχρι να παραδοθεί στο εργαστήριο. Η διατήρηση των ούρων στο ψυγείο είτε στο σπίτι , είτε στο εργαστήριο , αφήνει μεν ανεπηρέαστες τις χημικές ουσίες που περιέχουν, όχι όμως πάντα και τα κύτταρα που υπάρχουν σε αυτό σε μία ουρολοίμωξη. Οπότε καλό είναι το δείγμα να πηγαίνει γρήγορα στο εργαστήριο.